مجموعه الزامات بهداشت کار در صنايع پتروشیمی
برای اولين بار منتشر شد


يكي از مهمترين اهداف صنايع بزرگ، توليد بيشتر و با کيفيت در سايه توجه به مسائل بهداشت، ايمني و محيط زيست ، داشتن نيروي كاري سالم، تندرست، محفوظ از بيماريها و حوادث شغلي و محيطي عاري از آلاينده‌ها مي‌باشد.
بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی کارگران کشورهای در حال توسعه با رنج وسيعی از خطرات شغلی شيميايی، فيزيکی، بيولوژيکی، ارگونوميکی و روانی در مواجهه هستند و خطرات شغلی سالانه موجب مرگ و مير زود هنگام، بيماري و ازکار افتادگی ميليونها نفر انسان در سراسر دنيا می شود. بطوري كه ريسک فاکتورهای شغلی دهمين علت مرگ و مير در دنيا محسوب می¬شوند.
از آنجا که تحقق آرمان «انسان سالم در محیط کار سالم» و «انسان سالم محور توسعه پایدار» مستلزم تدوین و اجرای رویه ها و دستورالعملهای یکسان در مورد موضوعات مختلف بهداشت، ایمنی و محیط زیست است، پس از تصویب و ابلاغ ساختار HSE در شرکت¬های تابعه وزارت نفت، امور بهداشت صنعتی ، مدیریت HSE شرکت ملی صنایع پتروشیمی در سال 1384 اقدام به تهیه و تدوین الزامات بهداشت کار متناسب با شرايط عملکردی و فرايندی صنايع پتروشيمی نمود.
پس از دو مرحله بازنگری مجموعه فوق الذکر و با گذشت 4 سال از اجرای اين الزامات در شرکتهای پتروشيمی ، نقطه نظرات و پيشنهادات مهندسین محترم بهداشت واحد های HSE شرکتهای پتروشيمی و پزشکان محترم طب صنعتی سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت و همچنين آخرين الزامات ملی و بين المللی مرتبط با صنايع پتروشيمی مورد بررسی قرار گرفته وپس از بررسی و تصویب در کميته تخصصی بهداشت مديريت HSE شرکت ملی صنايع پتروشمی (مرکب از کارشناسان بهداشت صنعتی ، محيط و تغذيه واحد های HSE شرکتهای پتروشيمی) در چهار جلد به شرح ذيل منتشر گرديد:
 

1- جلد اول: مجموعه آئين¬نامه¬ها
این مجموعه شامل کليه آئین نامه های مربوط به بهداشت محيط کار می باشد. آئین نامه های بهداشتی حکم الزامات قانونی را برای شرکتهای پتروشیمی داشته و رعایت کلیه مفاد مندرج در آنها برای شرکتهای تابعه شرکت ملی صنایع پتروشیمی ضروری می¬باشد.
 

2- جلد دوم: مجموعه راهنماها، بخشنامه¬ها و ضمائم
اين مجموعه شامل راهنماها و بخشنامه ها و ضمائم می باشد . در مورد راهنماها شرکتهای پتروشیمی می بایست نسبت به تهیه و تدوین و اجرای روش های اجرایی مربوطه جهت برآورده سازی مفاد مندرج در این راهنما (به عنوان حداقل) اقدام نمایند. در بخش بخشنامه ها نيز کليه مجوزها ، مصوبات و بخشنا مه های مربوط به مسائل بهداشتی از سازمانها و وزارتخانه های ذيربط که بعضا مورد نياز کارشناسان محترم می باشد ، به طور متمرکز در يک مجموعه گردآوری گرديده است. بخش ضمائم نيز نمونه هايی از چک ليستهای بازرسی و مميزی بر اساس الزامات بهداشت کار صنايع پتروشيمی جهت اطلاع کارشناسان محترم آورده شده است
 

3- جلد سوم: مجموعه دستورالعمل¬های بهداشت صنعتی
با توجه به اينکه در صنعت پتروشيمی به علت ماهيت فرايندی و استفاده از مواد شيميايی بعنوان مواد اوليه، بينابينی يا محصول نهايی، گستره وسيعی از عوامل زيان آور محيط کار (اعم از عوامل فيزيکی ، شيميايی و ارگونوميکی) وجود دارد، پايش و اندازه گيری، ارزشيابی و کنترل اين عوامل به منظور حفظ سلامت کارکنان از اهميت ويژه¬ای برخوردار است. در اين مجموعه کليه دستورالعملهای لازم برای پايش و ارزشيابی مسائل بهداشت صنعتی توسط کميته تخصصی بهداشت صنعتی شرکت ملی صنايع پتروشيمی تهيه گرديده است و هدف از آن راهنمايی کارشناسان جهت پايش و ارزشيابی موثر مسائل بهداشت صنعتی در مجتمعهای پتروشيمی می باشد. در تهيه دستورالعملهای فوق الذکر از مراجع معتبر استفاده گرديده و پس از اعمال نظرات و پيشنهادات مهندسان بهداشت صنعتی شاغل در ادارات HSE شرکتهای پتروشيمی در دو مرحله مورد بازنگری و تصويب قرار گرفته است .

 

4- جلد چهارم : حدود تماس شغلی عوامل بيماريزا (TLV & BEI) در صنعت پتروشيمی
در کنار استقرار سيستم‌هاي مختلف مديريت بهداشت، ايمني و محيط زيست دسترسي به شاخص‌ها و استانداردهاي مناسب در قالب الزامات قانوني جهت ارزيابي مخاطرات مواجهه با عوامل زيان‌آور محيط کار و راندمان عملکرد سيستم‌هاي کنترلي اجتناب ناپذير است.
در ايران حدود تماس شغلي با عوامل زيان آور محيط کار با توجه به مستندات قانوني مربوطه (ماده 85 قانون کار، تبصره 1 ماده 96 قانون کار) و با هدف حفظ و ارتقاء سطح سلامت جسمي و رواني نيروي انساني کار و بهداشتي نمودن محيط کار، توسط کميته فني بهداشت حرفه‌اي کشور (ITCOH) در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي بعنوان تنها معيار داخلي ارئه شده است.

رعايت استانداردهاي بهداشت شغلي در صنعت پتروشيمي بدليل وجود مخاطرات خاص اين صنايع از جنبه بهداشت حرفه‌اي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. از اين رو مديريت بهداشت، ايمني و محيط زيست شرکت ملي صنايع پتروشيمي ايران ضمن اعمال کامل شاخص‌هاي ارائه شده از سوي وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکي با استناد به مراجع علمي معتبر و در راستاي نيازهاي اين صنعت نسبت به تکميل اين شاخصها با توجه به نيازهاي صنايع پتروشيمی اقدام نمود. اگر چه حدود تماس شغلي ذکر شده در اين مجموعه از كتابچه حدود تماس شغلي مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اقتباس گرديده اند، ولی در برخي موارد خاص با توجه به ماهيت عملياتی و شرايط و نياز صنعت پتروشيمي اصلاحاتی در اين حدود به عمل آمده است كه برخي از آنها عبارتند از:
- به روز رسانی مقادير TLV&BEI بر اساس کتابچه TLV سازمان ACGIH-2008
- اضافه نمودن استاندارد روشنايي در صنعت پتروشيمي
- تعديل حدود تماس شغلي براي ساعات كاري غير معمول
- اضافه نمودن ارزيابی های ارگونوميکی (اختلالات اسكلتي عضلاني و مقادير TLV براي بلند كردن بار) بر اساس توصيه سازمان ACGIH
- افزودن مقادير توصيه شده صدا براي اتاقهاي كنترل و دفاتر اداري و ...
مهندس جهانگيری ، سرپرست بهداشت صنعتی مديريت HSE شرکت ملی صنايع پتروشيمی ضمن اعلام اين خبر افزود ، در مجموعه الزامات بهداشت کار در صنايع پتروشيمی کليه نيازمنديهای مربوط به حفظ سلامت انسان در محيطهای کاری صنايع پتروشيمی مطرح گرديده است به نحوی که با به کارگيری و اجرای دقيق آنها می توان از فراهم شدن محیط کاری سالم و همکارانی تندرست در صنايع پتروشيمی اطمينان حاصل نمود.